Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”), 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (“EPDK”) tarafından hazırlanan Yönetmelik, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (“ETS”) kapsamında tahsisatların kaydı, alım satımı, teminatlandırılması ve mali uzlaştırılmasına ilişkin esasları düzenlemektedir.
Piyasanın yapısı ve kurumsal görevler
Yönetmelik uyarınca piyasa işletmecisi, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (“EPİAŞ”) olarak belirlenmiştir. EPİAŞ, tahsisatların ihale yoluyla dağıtıldığı birincil piyasayı ve katılımcılar arasında alım satımın yapıldığı ikincil piyasaları işletir. Ayrıca, bu piyasalarda merkezi karşı taraf sıfatıyla alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenir. Teminat yönetimi ve nakit takas işlemleri ise merkezi uzlaştırma kuruluşu aracılığıyla yürütülür.
Tahsisat, misli nitelikte, devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca bir ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyon hakkını temsil eder. Tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi ve itfası gibi işlemler EPİAŞ tarafından kurulan İşlem Kayıt Sistemi (“İKS”) üzerinden izlenir. Piyasa işlemleri, İKS’yi de içeren ETS Piyasası Yönetim Sistemi (“ETSPYS”) aracılığıyla gerçekleştirilir.
İKS hesabı açılması ve piyasaya katılım
ETS kapsamındaki işletmelerin İKS’de hesap açması zorunludur. Hesap açılışı için merkezi uzlaştırma kuruluşu katılımcı anlaşmasının ve İKS katılım anlaşmasının imzalanması ile gerekli diğer bilgi ve belgelerle ETSPYS üzerinden EPİAŞ’a başvurulması gerekir. Birincil piyasada ve spot tahsisat piyasasında işlem yapılabilmesi için İKS hesabına ek olarak ilgili piyasaya ait katılım anlaşmasının da imzalanması gerekir.
Tahsisatların edinilmesi ve ticareti
Ücretsiz tahsisatlar, İklim Değişikliği Başkanlığı (“İDB”) nezdindeki başvuru ve onay süreçleri tamamlandıktan sonra tesis hesaplarına aktarılır. Bu tahsisatlar, aynı piyasa katılımcısının tesisleri arasında transfer edilebilir; ikili anlaşmalar veya ikincil piyasalar aracılığıyla satılabilir.
Birincil piyasada tahsisatlar, İDB tarafından belirlenen takvim doğrultusunda ihale yoluyla satışa sunulur. İhale takvimi, Ulusal Tahsisat Planının yayımlanmasından sonra on beş iş günü içinde EPİAŞ’ın internet sayfasında ilan edilir. İhalelerde asgari teklif büyüklüğü, 100 tahsisata karşılık gelen bir lot’tur. İhaleye sunulan toplam teklif miktarının, ihaleye sunulan tahsisat miktarından az olması halinde ihale iptal edilir.
Normal birincil piyasa ihalelerinde, satışa sunulan tahsisat miktarının tamamen veya kısmen eşleştiği son alış teklifinin fiyatı Tahsisat Referans Fiyatı (“TRF”) olarak belirlenir. Normal ihalelerde eşleşen tüm alımlar için ortak Tahsisat Referans Fiyatı uygulanır.
Yönetmelik ayrıca, ilgili ETS mevzuatında belirlenen özel koşulları sağlayan işletmeler için ek rezerv ihalesini de düzenlemektedir. Ek rezervden alınan tahsisatlar yalnızca teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesi amacıyla, talep eden tesislerin tahsisat açığı miktarı ile sınırlı olmak üzere, Karbon Piyasası Kurulu kararı ile kullanılır. Ek rezerv ihalesinden alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesise ait itfa hesabına transfer edilir.
Piyasa katılımcılarının talepleri üzerine, teslim etmeleri gereken tahsisatlar özelinde birincil piyasada ayrıca Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması uygulanabilir. Mekanizma, İDB tarafından belirlenen ihalelerde işletilir. Her bir katılımcı için eşleşme fiyatı, sunduğu alış yönlü teklif fiyatıdır; bu ihalelerde TRF hesaplanmaz. Alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesisin itfa hesabına aktarılır.
İkincil piyasalarda, piyasa katılımcıları EPİAŞ tarafından işletilen bu piyasalarda sürekli ticaret yöntemiyle tahsisat alım satımı gerçekleştirebilir. İkincil piyasalar; spot tahsisat piyasasından ve kurulması halinde vadeli tahsisat piyasasından oluşur.
Teminat ve ödeme yükümlülükleri
Piyasa katılımcıları, piyasadaki katılımcılar arasındaki nakit akışının sürekliliğini ve alacaklı durumda olan diğer piyasa katılımcılarının güvence altına alınmasını sağlamak üzere teminat sağlamakla yükümlüdür.
Teminat olarak Türk lirası, ABD doları veya avro; belirli koşulları sağlayan kesin ve süresiz elektronik teminat mektupları ile Yönetmelikte sayılan diğer kamu borçlanma araçları ve kira sertifikaları kabul edilebilir. Tahsisatlar ise teminat sözleşmelerine konu edilemez.
Piyasa katılımcılarının uzlaştırmadan kaynaklanan net fatura borçları, fatura tebliğ tarihini izleyen ikinci iş gününe kadar ödenir. Süresinde ödenmeyen tutarlara temerrüt faizi uygulanır. Borcun süresinde ödenmemesi ve Yönetmelikte öngörülen hesap ve Türk lirası nakit teminat tutarlarından karşılanamaması halinde katılımcı ayrıca ihtara gerek olmaksızın fatura temerrüdüne düşmüş sayılır; diğer teminatlarına başvurulur ve temerrüt süresince birincil ve ikincil piyasalarda işlem yapması engellenir.
Piyasa katılımcıları, uzlaştırma bildirimlerine ve/veya faturalara ilişkin EPİAŞ’a, itiraz sebeplerini de belirterek itirazda bulunabilir. Bu itirazlar ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Süresinde itiraz etmeyen katılımcı, ticari işlem onayını tüm içeriğiyle kabul etmiş sayılır. Ticari işlem onayları, itiraz süresi tamamlanınca içerdikleri fiyat ve miktarlar bakımından sözleşme niteliği kazanır.
Geçiş süreci
İKS, birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası faaliyete başlayıncaya kadar ETSPYS’de teslimat, faturalama veya ödeme yükümlülüğü doğurmayan sanal uygulama yapılması öngörülmüştür.
2026 sistem yılı emisyonları için özel bir geçiş hükmü öngörülmüştür. Piyasa katılımcılarının tesis bazında doğrulanmış sera gazı emisyon miktarına eşdeğer tahsisat miktarı için talepte bulunmaları halinde tamamlayıcı tahsisat fiyatı uygulanabilir. Başvurulara, tahsisatların ihracına ve ihale tarihlerine ilişkin hususlar İDB tarafından belirlenir. Bu mekanizmada her katılımcının kendi alış teklif fiyatı uygulanır ve TRF hesaplanmaz. İhalelerden alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesisin itfa hesabına aktarılır ve yükümlülüğün yerine getirilmesinde dikkate alınmaz.
Yönetmelik, 21 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
