Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Sunuldu

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (“TBMM”) sunulan “Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi” (“Teklif”), dijital platformların çevrimiçi haber içeriklerinden elde ettiği ekonomik değer karşılığında medya kuruluşlarına zorunlu bir gelir paylaşımı mekanizması getirmeyi öngörmektedir. Teklif, özellikle belirli eşikleri aşan büyük dijital platformlara mali ve idari yükümlülükler getirmektedir.

Dijital Telif Ödeme Yükümlülüğü

Teklif uyarınca, dijital platformların haber içeriklerini ekonomik değer yaratan kullanım kapsamında kullanmaları halinde medya kuruluşlarına “dijital telif” ödemesi gerekecektir. Ekonomik değer yaratan kullanım; haber içeriklerinin reklam, abonelik, sponsorluk, veri temelli gelir veya kullanıcı etkileşimini artıracak şekilde listelenmesi, özetlenmesi, önizlenmesi ya da yönlendirilmesini kapsamaktadır.

Salt bağlantı (URL) paylaşımı ise başlık, özet, küçük görsel veya benzeri ek unsurlar içermemesi ve ekonomik değer yaratmaması halinde kapsam dışında bırakılmaktadır. Dijital telif, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki mali haklardan bağımsız olarak düzenlenmekte ve çevrimiçi kullanım bakımından ayrı bir ödeme yükümlülüğü oluşturmaktadır.

Kapsama Giren Platformlar

Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet geliri 100 milyon TL’yi aşan veya Türkiye’de aylık ortalama aktif kullanıcı sayısı 1 milyonun üzerinde olan dijital platformlar özel yükümlülüklere tabi olacaktır. Aynı ekonomik bütünlük içindeki platformların eşikleri birlikte değerlendirilecektir. Bu platformlar, haber içeriklerini kullandıkları medya kuruluşlarıyla adil, şeffaf ve iyi niyetli bir pazarlık süreci yürütmekle yükümlü olacaktır. Telif bedelini etkileyen verilerin makul ölçüde paylaşılması ve müzakere sürecinin gereksiz şekilde uzatılmaması düzenleme altına alınmaktadır. Medya kuruluşlarının birlikte pazarlık yapabilmesine imkân tanınmaktadır.

Telif Bedelinin Belirlenmesi ve Asgari Eşik

Telif bedeli esas olarak taraflar arasındaki sözleşmeyle belirlenecektir. Anlaşma sağlanamaması halinde; içerik üretim maliyeti, etkileşim oranları, platformun Türkiye kaynaklı geliri ve pazar payı, medya kuruluşunun ölçeği ve içeriğin kamusal niteliği gibi kriterler dikkate alınacaktır. Toplam yıllık dijital telif tutarının, platformun Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin belirli bir yüzdesinden az olamayacağı düzenlenmektedir. Bu oran %1 ile %3 arasında belirlenebilecektir.

Algoritmik Müdahale Yasağı ve Şeffaflık Yükümlülüğü

Kapsama giren büyük dijital platformların, telif pazarlığı veya telif talebi nedeniyle haber içeriklerinin görünürlüğünü azaltması, sıralamasını değiştirmesi ya da algoritmik olarak dezavantajlı hale getirmesi yasaklanmaktadır. Medya kuruluşları arasında haksız ayrımcılık yapılması da ihlal olarak düzenlenmektedir. Ayrıca platformlar, dijital telif anlaşmalarına ilişkin ödeme yöntemlerini ve toplam telif tutarlarını Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (“BTK”) yıllık olarak raporlamakla yükümlü olacaktır. Haber içeriklerinin sıralanmasını ve görünürlüğünü etkileyen temel algoritmik parametrelerin Kuruma bildirilmesi öngörülmektedir.

Denetim ve Yaptırımlar

BTK, yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini re’sen veya şikâyet üzerine denetleyebilecektir. Dijital platformlar, telif hesaplamalarına esas teşkil eden verileri BTK’ye sunmak zorunda olacaktır. Kanuna aykırı fiiller halinde, Türkiye’de elde edilen yıllık dijital hizmet gelirinin %5’ine kadar idari para cezası uygulanabilecektir. İhlalin sistematik ve sürekli olması halinde bu oran %10’a kadar artırılabilecektir. Ayrıca geriye dönük tahsil ve belirli hizmetlerin süreli kısıtlanması gibi tedbirler de öngörülmektedir.

Uluslararası Platformlara Temsilci Zorunluluğu ve Geçiş Süreci

Kanun kapsamına giren uluslararası dijital platformlara Türkiye’de yetkili bir temsilci bulundurma yükümlülüğü getirilmektedir.