Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (“MASAK“) tarafından yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği ‘nde (Sıra No: 19) Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 32) ile, yurt dışında yerleşik yabancı gerçek kişilerin uzaktan görüntülü görüşme yöntemiyle müşteri olarak kabul edilmesine ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Düzenleme ile birlikte Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları (“KVHS“) da uzaktan kimlik tespiti yapabilecek yükümlüler arasında açıkça sayılmıştır.
Bu değişiklik, özellikle yabancı müşterilerin uzaktan sisteme dahil edilmesine imkân tanırken, aynı zamanda KVHS’ler bakımından önemli yeni uyum ve operasyonel yükümlülükler getirmektedir.
- Düzenleme Kapsamındaki Başlıca Yükümlülükler
- Pasaport ve Teknolojik Altyapı
Uzaktan kimlik tespiti yalnızca ICAO 9303 standardına uygun, NFC (çipli) pasaportlar kullanılarak gerçekleştirilebilecektir. Kullanılan sistemlerin pasaport çipindeki bilgileri okuyup doğrulayabilecek teknik altyapıya sahip olması gerekmektedir. Çip verilerinin doğrulanamaması halinde uzaktan müşteri edinimi gerçekleştirilemez.
- Görüntülü Görüşme
Kimlik tespiti, özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla yapılacaktır. Canlılık testi ve yüz karşılaştırması gibi işlemlerde belirli şartları sağlayan yapay zekâ tabanlı çözümlerin kullanılması mümkün olacaktır.
- Adres Doğrulaması
Müşteriden alınan adres bilgisinin; resmî belgeler, kamu kayıtları veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşımla en geç üç ay içerisinde doğrulanması gerekmektedir. Adres doğrulaması tamamlanıncaya kadar para transferi ve nakit çekim işlemlerine izin verilemeyecektir.
- Risk Yönetimi ve Teknik Kontroller
Kimlik tespiti sırasında elde edilen IP adresi, cihaz bilgisi, coğrafi konum, tarayıcı bilgileri ve benzeri teknik veriler ile pasaport bilgilerinin birlikte risk değerlendirmesine tabi tutulması gerekmektedir. Şüphe doğuran herhangi bir durumun tespiti halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılmalıdır.
- Yüksek Risk Sınıflandırması
Bu yöntemle edinilen tüm müşteriler yüksek risk grubunda değerlendirilecektir. Bu nedenle ilave izleme ve kontrol tedbirlerinin uygulanması zorunludur.
- İlk Fonlama ve Para Transferi Kuralları
İlk fonlama işlemi, müşterinin kimlik bilgileriyle uyumlu kendi banka hesabı veya banka/kredi kartı üzerinden gerçekleştirilmelidir. Açılan hesaba yalnızca müşterinin yurt dışında kendi adına kayıtlı banka hesaplarından para gönderilebilecek; para çıkışları da yalnızca yine müşterinin kendi adına kayıtlı banka hesaplarına yapılabilecektir.
- Riskli Ülke Vatandaşları
Yükümlüler, kendi risk değerlendirmeleri kapsamında riskli olarak belirledikleri ülkelerin vatandaşlarını bu yöntemle müşteri olarak kabul edemeyecektir.
- Bildirim Yükümlülükleri
Uzaktan müşteri kabulüne başlanmasını takiben bir ay içerisinde alınan güvenlik tedbirleri, hazırlanan prosedürler ve uygulama rehberleri MASAK’a bildirilecektir.
Bunun yanında, bu yöntemle edinilen müşterilere ilişkin istatistiki bilgiler de üçer aylık dönemler itibarıyla MASAK’a raporlanacaktır.
- Uyum Açısından Değerlendirme
Söz konusu düzenleme, mevcut uzaktan müşteri edinimi (remote onboarding) süreçlerinin gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda;
- Kurum içi politika ve prosedürlerin güncellenmesi,
- Uzaktan pasaport doğrulamasına ilişkin operasyonel süreçlerin oluşturulması,
- Bu işleme özgü uygulama rehberlerinin hazırlanması,
- Teknolojik altyapının NFC destekli pasaport doğrulamasını sağlayacak şekilde geliştirilmesi,
- Risk yönetimi ve işlem izleme mekanizmalarının yeni yükümlülüklere uyarlanması
gerekmektedir. Özellikle yabancı müşterilere uzaktan hizmet sunmayı planlayan KVHS’lerin, düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte operasyonel süreçlerini ve iç uyum dokümantasyonlarını gözden geçirmeleri önem arz etmektedir.
